Những vấn đề cơ bản về đại lý khai thuê hải quan

Những công ty chuyên làm dịch vụ hải quan theo hợp đồng đại lý, đứng tên đại lý trên tờ khai hải quan, ký tên và đóng dấu của mình vào ô người khai hải quan (với phần mềm ECUS4), hoặc dùng chữ ký số của mình để truyền tờ khai (ECUS5 – VNACCS) đó chính là đại lý khai thuê hải quan. Đại lý hoạt động dựa trên hợp đồng ủy quyền với chủ hàng xuất nhập khẩu, và phải chịu trách nhiệm trong phạm vi được ủy quyền.
 
Mặc dù đều là đơn vị cung cấp dịch vụ thông quan, nhưng giữa người khai thuê hải quan và đại lý khai thuê hải quan có những khác nhau cơ bản:
Đại lý thủ tục hải quan phải đứng tên trên tờ khai, với vai trò đại lý và dùng chữ ký và dấu pháp nhân của mình để làm tờ khai.
 
Trong khi đó, người khai thuê dùng giấy giới thiệu của chủ hàng để làm thủ tục hải quan đồng thời không xuất hiện trên bất kỳ chứng từ nào của bộ hồ sơ khai quan. Còn đối với các cơ quan hải quan thì họ chính là người của chủ hàng.
 
Về tính trách nhiệm, đại lý khai thuê hải quan ở mức độ cao hơn vì họ có dấu đứng trên tờ khai. Hơn thế nữa, những doanh nghiệp này cũng sẽ được cơ quan hải quan đánh giá năng lực dựa trên những tờ khai mà họ đã hoàn thành.
 
Đại lý hải quan phải có nhân viên được đào tạo (gọi là đại lý viên) và được Tổng cục hải quan công nhận. Trong khi đó người khai thuê thì có thể là bất cứ ai, chỉ cần biết chút nghiệp vụ và được chủ hàng thuê là có thể làm dịch vụ. Một ví dụ có vẻ hơi cực đoạn một chút: hôm qua chạy xe ôm, hôm nay cầm hồ sơ đi khai thuê hải quan.
 
Việc thuê đại lý làm thủ tục có một số những ưu điểm như sau: Không cần phải dùng chữ ký số của mình để duyệt ký (từ xa), hay gửi giấy khống như trước đây. Đại lý sẽ dùng chữ ký số của mình để khai và truyền tờ khai; Trách nhiệm và năng lực của người cung cấp dịch vụ cao hơn so với hình thức khai thuê. 
 
Tuy vậy, trong thực tế cả phía chủ hàng và phía đại lý đều đang có tâm lý ngại ký hợp đồng đại lý và ký tên trên tờ khai hải quan. Nguyên nhân được cho đó là do chính sách thuế và chính sách hàng hóa XNK phức tạp khi các bên lo ngại về mặt pháp lý trong khi chưa có Hiệp hội về đại lý hải quan. Việc này sẽ được khắc phục trong thời gian tới, khi ngành hải quan triển khai hệ thống VNACCS và đẩy mạnh phát triển dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan.